Na osnovu člana 47a stav 6. Zakona o platnom prometu („Sl. list SRJ”, br. 3/02 i 5/03 i „Sl. glasnik RS“, br. 43/04, 62/06, 111/09 – dr. zakon, 31/11 i 139/14 – dr. zakon), člana 66. stav 7. Zakona o platnim uslugama („Sl. glasnik RS“, br. 139/14, 44/18 i 64/24) i člana 18. stav 1. tačka 3) Zakona o Narodnoj banci Srbije („Sl. glasnik RS“, br. 72/03, 55/04, 85/05 – dr. zakon, 44/10, 76/12, 106/12, 14/15, 40/15 – odluka US, 44/18 i 19/25), Guverner Narodne banke Srbije donela je Odluku o bližim uslovima, sadržini i načinu vođenja Registra menica i ovlašćenja („Sl. glasnik RS“, br. 95/25 od 31.10.2025. god.), koja stupa na snagu 8. novembra 2025. god., a primenjuje se od 1. decembra 2025. god., osim tačke 5. stav 3. ove odluke, koja se primenjuje od 30. novembra 2026. god. - u vezi sa evidentiranjem u Registru i elektronskih menica po kojima su dužnici potrošači – u kom slučaju se na te menice primenjuju sve odredbe ove odluke koje se odnose na dužnike po elektronskim menicama, s tim što podaci o dužnicima potrošačima nisu dostupni na internet prezentaciji NBS i primalac plaćanja ne može po osnovu te menice inicirati platnu transakciju za zaduženje tekućeg računa dužnika potrošača kod bilo koje banke kod koje se vodi tekući račun tog lica u skladu sa odlukom kojom se uređuje način vršenja prinudne naplate s računa klijenta (platna transakcija iz člana 66. stav 3. Zakona o platnim uslugama).
Ovom odlukom propisuju se bliži uslovi pod kojima i način na koji Narodna banka Srbije vodi registar menica i ovlašćenja koje je dužnik dao svojoj banci i svom poveriocu (u daljem tekstu: Registar), sadržina Registra, kao i način brisanja podataka iz Registra.
Ovom odlukom bliže se uređuju i elektronska menica, centralni registar elektronskih menica (u daljem tekstu: Centralni registar), zvanični izvod elektronske menice, evidentiranje elektronske menice, njeno brisanje i korišćenje u okviru Centralnog registra, kao i pristup tom registru i obaveze banaka u vezi s tim pristupom i korišćenjem elektronskih menica, kao i druga pitanja značajna za rad Centralnog registra.
Danom stupanja na snagu ove odluke, tj. 8.11.2025. god. prestaje da važi Odluka o bližim uslovima, sadržini i načinu vođenja Registra menica i ovlašćenja („Sl. glasnik RS“, br. 56/11, 80/15, 76/16, 82/17 i 14/20).
Pojedini pojmovi u smislu ove odluke imaju sledeća značenja:
1) menica označava menicu u smislu zakona kojim se uređuje menica, koja se u skladu s tim zakonom izdaje na papiru, popunjavanjem jedinstvenog meničnog blanketa u smislu odluke kojom se uređuje jedinstveni menični blanket, kao i menicu izdatu na stranom meničnom blanketu (u daljem tekstu: papirna menica), odnosno koja se u skladu s tim zakonom izdaje u elektronskom obliku kao elektronska menica;
2) elektronska menica označava dematerijalizovanu sopstvenu menicu u smislu zakona kojim se uređuje menica, sa odredbom „bez protesta”, koja se kao skup podataka u elektronskom obliku, odnosno kao elektronski dokument vodi, čuva i koristi u Centralnom registru;
3) Centralni registar označava sastavni deo Registra i posebno softversko rešenje kojim upravlja Narodna banka Srbije, u okviru koga se u skladu sa ovom odlukom, odlukom kojom se uređuje način vršenja prinudne naplate s računa klijenta i uslovima korišćenja Centralnog registra (u daljem tekstu: Uslovi korišćenja) – elektronske menice sastavljaju, evidentiraju u Registru, predaju poveriocima i koriste na druge načine, odnosno u kome se u elektronskom obliku centralizovano beleže i čuvaju podaci o elektronskim menicama i njihovom korišćenju;
4) pojmovi platna transakcija, iniciranje platne transakcije, korisnik platnih usluga, primalac plaćanja, potrošač, preduzetnik i tekući račun imaju značenja utvrđena zakonom kojim se uređuju platne usluge.
Pristup Centralnom registru imaju korisnici ovog registra u skladu sa Uslovima korišćenja, kao i banke, Uprava za trezor i Narodna banka Srbije.
Radi povezivanja s Centralnim registrom i korišćenja ovog registra, kao i radi omogućavanja pristupa tom registru i omogućavanja njegovog korišćenja korisnicima platnih usluga banke i korisnicima javnih sredstava – banka i Uprava za trezor zaključuju s Narodnom bankom Srbije ugovor o povezivanju i korišćenju Centralnog registra.
U Registru se evidentiraju menice po kojima su dužnici pravna lica i preduzetnici (u daljem tekstu: dužnici), a izuzetno, dužnici po elektronskim menicama ne mogu biti lica s matičnim brojem koji je isti ili može biti isti za veći broj dužnika (sindikati, crkve i verske organizacije i dr.).
U Registru se evidentiraju i elektronske menice po kojima su dužnici potrošači – u kom slučaju se na te menice primenjuju sve odredbe ove odluke koje se odnose na dužnike po elektronskim menicama, s tim što podaci o dužnicima potrošačima nisu dostupni na internet prezentaciji Narodne banke Srbije i primalac plaćanja ne može po osnovu te menice inicirati platnu transakciju za zaduženje tekućeg računa dužnika potrošača kod bilo koje banke kod koje se vodi tekući račun tog lica u skladu sa odlukom kojom se uređuje način vršenja prinudne naplate s računa klijenta (platna transakcija iz člana 66. stav 3. Zakona o platnim uslugama).
Odlukom su propisani i prilozi:
Prilog 1 - Zahtev za registraciju papirne menice dužnik podnosi svojoj banci, i to na obrascu Zahtev za registraciju/brisanje menice,
Prilog 2 - Terminski plan odgovora na poruke Centralnog registra
Prilog 3 - Zahtev za brisanje ovlašćenja.
