Na osnovu člana 163. stav 2. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji („Službeni glasnik RS“, br. 80/02,... 94/24 i 109/25), ministar finansija doneo je novi Pravilnik o poreskom računovodstvu („Sl. glasnik RS“, br. 34/26 od 17.4.2026. god.), koji stupa na snagu 25. aprila 2026. god., osim odredaba člana 29. u delu u kojem se uređuju sumnjiva i sporna potraživanja i člana 50. stav 4. i čl. 68, 99. i 103. ovog pravilnika koje će se primenjivati od 1. januara 2027. god.
Pored navedenog:
- odredba člana 20. stav 3. tačka 2) ovog pravilnika primenjivaće se do dana početka primene člana 24. Zakona o izmena i dopunama Zakona o akcizama („Sl.glasnik RS“, br. 94/24),
- odredbe člana 105. ovog pravilnika primenjivaće se do dana početka primene člana 30. Zakona o izmenama i dopunama zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji („Sl. glasnik RS“, br. 94/24).
Danom stupanja na snagu ovog pravilnika, tj. 25.4.2026. god. prestaje da važi Pravilnik o poreskom računovodstvu („Sl. glasnik RS“, br. 103/11).
Novim Pravilnikom o poreskom računovodstvu propisuju se računovodstvene evidencije, način vođenja vanbilansne evidencije u 2026. godini, računski plan, računovodstvena načela, otvaranje knjiga, knjiženje uplata i obaveza, konsolidovanje i zaključivanje knjiga, rokovi za knjiženje promena i čuvanje računovodstvenih evidencija, odgovorna lica i javne isprave poreskog računovodstva za sve javne prihode (u daljem tekstu: porezi) koje naplaćuju Poreska uprava i nadležni organ jedinice lokalne samouprave (u daljem tekstu: poreski organ) u skladu sa Zakonom o poreskom postupku i poreskoj administraciji („Službeni glasnik RS“, br. 80/02, 84/02 – ispravka, 23/03 – ispravka, 70/03, 55/04, 61/05, 85/05 – dr. zakon, 62/06 - dr. zakon, 61/07, 20/09, 72/09 – dr. zakon, 53/10, 101/11, 2/12 – ispravka, 93/12, 47/13, 108/13, 68/14, 105/14, 91/15 – autentično tumačenje, 112/15, 15/16, 108/16, 30/18, 95/18, 86/19, 144/20, 96/21, 138/22, 94/24 i 109/25 – u daljem tekstu: Zakon).
U nastavku navodimo neke od odredaba ovog Pravilnika koje su među najvažnijim za poreske obveznike, a u našem časopisu „Računovodstvo i porezi“ pisaćemo detaljnije na ovu temu.
● Računovodstvene evidencije su glavna knjiga i dnevnik glavne knjige, pomoćna knjiga i dnevnik pomoćne knjige (u daljem tekstu: računovodstvene evidencije); vode se u elektronskom obliku, po sistemu dvojnog knjigovodstva, s tim što se svaka promena iskazuje na dva računa, tako da isti iznos jedan račun duguje, a drugi račun potražuje.
Računovodstvene evidencije sastavljaju se za period od jedne fiskalne godine, pri čemu se fiskalnom godinom, u smislu ovog pravilnika, smatra period od 1. januara do 31. decembra kalendarske godine. Izuzetno, pomoćna knjiga se može voditi i za period duži od jedne fiskalne godine.
Računovodstvene evidencije otvaraju se po pravilu na početku fiskalne godine ili u toku fiskalne godine na osnovu novog poreza koji je u nadležnosti poreskog organa, kao i kod formiranja novih jedinica lokalne samouprave.
● Poreski organ organizuje poresko računovodstvo jedinstveno, u okviru svog informacionog sistema, tako da unos podataka u glavnu knjigu, pomoćnu knjigu i pomoćnu evidenciju (u daljem tekstu: knjiženje) omogućuje:
1) kontrolu ulaznih podataka;
2) kontrolu ispravnosti unetih podataka;
3) uvid u promet grupisan po datumu knjiženja, datumu dospelosti, periodu obuhvatnosti i drugim kriterijumima;
4) izradu analiza, izveštaja, informacija i saopštenja o kontroli, utvrđivanju i naplati poreza;
5) čuvanje i korišćenje podataka.
● Računovodstvena načela - Sva knjiženja u poreskom računovodstvu se zasnivaju na načelima urednosti, ažurnosti i potpunosti.
Načelo urednosti podrazumeva:
1) da se iz sprovedenih knjiženja na sintetičkim računima glavne knjige u svako vreme ima uvid u iznose utvrđenih obaveza, izvršenih uplata, raspoređenih i preknjiženih poreza i salda na sintetičkim računima novčanog prometa poreza, korisnika poreza i poreskih obveznika;
2) da su o svim nastalim promenama na sintetičkim računima poreza, knjiženja u glavnoj knjizi sprovedena hronološkim redom, korišćenjem prvog slobodnog reda i postupka koji omogućava hronološko knjiženje;
3) da se ne vrši ispravljanje pogrešno proknjiženog podatka putem brisanja, već knjiženjem storna pogrešnog i knjiženjem ispravnog podatka, na osnovu verodostojne računovodstvene isprave;
4) da se knjiženja zasnivaju na verodostojnim računovodstvenim ispravama.
Načelo ažurnosti podrazumeva da se sve nastale promene u računovodstvenoj evidenciji koju vodi poreski organ knjiže u rokovima propisanim zakonom i ovim pravilnikom.
Načelo potpunosti podrazumeva da se računovodstvenim evidencijama obuhvataju nastale promene tako da knjigovodstveno stanje sa stvarnim stanjem mora biti uporedivo.
● Knjiženje uplata - Član 43. Pravilnika o poreskom računovodstvu propisuje:
„Uplata poreza vrši se plaćanjem novčanog iznosa o dospelosti poreza, i to na propisane uplatne račune poreza preko nosilaca platnog prometa gotovinski ili bezgotovinski u skladu sa zakonom.
Izuzetno, porez se o dospelosti može namiriti i nenovčanim putem, i to:
1) putem kompenzacije;
2) konverzijom potraživanja po osnovu poreza u trajni ulog Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave;
3) davanjem umesto plaćanja, odnosno zamena ispunjenja;
4) prenosom pokretnih stvari i/ili nepokretnosti u svojinu Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave po rešenju poreskog organa.
Dan plaćanja poreza je dan kada je:
1) dugovani iznos poreza i sporednih poreskih davanja prenet na odgovarajući uplatni račun poreza;
2) dugovani iznos uplaćen na poreskoj blagajni Uprave za trezor;
3) zaplenjen novac i prihod od prodaje pokretne stvari i nepokretnosti prenet na odgovarajući račun poreza;
4) doneto rešenje poreskog organa o prenosu pokretne stvari u svojinu Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave;
5) doneto rešenje poreskog organa o prenosu nepokretnosti u svojinu Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave;
6) iznos ostvaren prodajom pokretnih stvari i nepokretnosti u postupku prinudne naplate poreza i sporednih poreskih davanja uplaćen na propisani uplatni račun poreza.
Danom namirenja poreske obaveze putem kompenzacije smatra se dan kada je dokument o kompenzaciji realizovan, u skladu sa Zakonom.
Danom namirenja poreske obaveze putem konverzije poreskog potraživanja u trajni ulog Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave, smatra se dan kada je donet akt o konverziji.
Danom namirenja poreske obaveze putem davanja umesto plaćanja, odnosno zamenom ispunjenja, smatra se dan overe sporazuma kojim je realizovana odluka Vlade Republike Srbije.
Evidentiranje uplate, odnosno namirenja poreza iz stava 1. i stava 2. tačka 1) ovog člana vrši se u poreskom računovodstvu po prijemu izvoda.
Evidentiranje namirenja poreza iz stava 2. tač. 2)–4) ovog člana vrši se u poreskom računovodstvu po donošenju rešenja iz stava 3. tač. 4) i 5) ovog člana, po donošenju akta o konverziji iz stava 5. ovog člana, odnosno po overi sporazuma iz stava 6. ovog člana.
Ukoliko je dan knjiženja kasniji od dana namirenja poreske obaveze u skladu sa st. 5. i 6. ovog člana, poreski organ dužan je da stornira kamatu obračunatu od dana namirenja do dana knjiženja namirenja.“
Knjiženje uplata izvršenih preko pružaoca platnih usluga
● Uplate poreza vrše se preko pružalaca platnih usluga i knjiže se u glavnoj knjizi tako što se za ukupan iznos uplate zadužuje raščlanjeni račun novčanog prometa banke u klasi „0”, a odobrava odgovarajući raščlanjeni račun obveznika poreza u klasi „2”, s tim što se istovremeno sprovodi knjiženje na potražnoj strani analitičke kartice.
● Uplate poreza po pravilu se vrše na računima grupe 843. Izuzetno, radi obezbeđenja posebnih evidencija i objedinjavanja naplate određeni porezi uplaćuju se na račune grupe 845 – evidencioni račun prihoda organa i drugih budžetskih korisnika i račune grupe 848 – objedinjena naplata poreza i doprinosa po odbitku. Sa ovih računa sredstva se prenose, odnosno raspoređuju na određene račune javnih prihoda grupe 843.
Na račune grupe 845 uplaćuju se javni prihodi naplaćeni u postupku prinudne naplate poreskog organa.
Na račune grupe 848 uplaćuju se javni prihodi obračunati na zarade i naknade iz radnog odnosa i drugi prihodi koji po svojoj prirodi čine dohodak fizičkog lica, kao i drugi javni prihodi za koje se propiše obračun i plaćanje preko računa grupe 848.
● Ako se uplata poreza vrši preko računa grupe 845, uplata se knjiži na dugovnoj strani raščlanjenog računa grupe 845 u klasi „0” i na potražnoj strani tog raščlanjenog računa u klasi „2” sa datumom uplate. Istovremeno, vrši se knjiženje uplata i na potražnoj strani analitičkih kartica na računu grupe 845 sa datumom uplate.
Na osnovu naloga za izvršenje rasporeda sa računa grupe 845, u korist računa grupe 843, vrše se sledeća knjiženja, i to:
1) knjiženje storno uplate na dugovnoj strani raščlanjenog računa grupe 845 u klasi „0” i knjiženje storno uplate na potražnoj strani tog raščlanjenog računa u klasi „2” sa datumom prenosa uplate sa računa grupe 845;
2) knjiženje uplate na dugovnoj strani raščlanjenog računa iz grupe 843 u klasi „0” i knjiženje na potražnoj strani raščlanjenog računa u klasi „2” sa datumom prenosa uplate na račun grupe 843;
3) knjiženje uplate na potražnoj strani analitičkih kartica sa datumom prenosa i dospeća uplate na račun grupe 845.
Ako se uplata poreza vrši preko računa grupe 848, uplata se knjiži na dugovnoj strani raščlanjenog računa grupe 848 u klasi „0” i na potražnoj strani tog raščlanjenog računa u klasi „2” sa datumom uplate. Istovremeno, vrši se knjiženje uplata i na potražnoj strani analitičkih kartica na računu grupe 848, sa datumom uplate.
Na osnovu naloga za izvršenje rasporeda sa računa grupe 848, u korist računa grupe 843, vrše se sledeća knjiženja, i to :
1) knjiženje rasporeda na potražnoj strani raščlanjenog računa grupe 848 u klasi „0” i na dugovnoj strani raščlanjenog računa grupe 843 u klasi „1”;
2) raspored sredstava sa računa grupe 848 koji se kao priliv evidentira na računima grupe 843, se ne knjiži.
● Pravilnikom o poreskom računovodstvu bliže su uređena i sledeća knjiženja:
- Knjiženje sporne uplate - Sporna uplata je uplata za koju se ustanovi da je uplatilac nepoznat, da je pogrešno izvršena uplata, odnosno za koju se ne može utvrditi uplatilac.
- Knjiženje uplate izvršenih putem kompenzacije - Knjiženje izmirenja obaveze putem konverzije potraživanja u trajni ulog Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave, knjiženje izmirenja obaveze putem davanja umesto plaćanja, odnosno zamenom ispunjenja
- Knjiženje sporne uplate preko Uprave za trezor
- Knjiženje storna pogrešno izvršene uplate
- Knjiženje povraćaja više plaćenog poreza
- Preknjižavanje preplate sa jednog na drugi uplatni račun javnih prihoda, sa jedne na drugu teritoriju nivoa uplate u okviru istog uplatnog računa javnih prihoda i preknjižavanje / prenos stanja preplate sa jednog BOP-a na drugi BOP istog poreskog obveznika
- Knjiženje uplate kojom se stiče posebno poresko pravo - Uplata poreza na osnovu koje obveznik stiče posebna poreska prava knjiži se u glavnoj knjizi tako što se zadužuje raščlanjeni račun banke u klasi „0” i odobrava odgovarajući raščlanjeni račun obveznika poreza u klasi „2”, uz istovremeno sprovođenje knjiženja na potražnoj strani analitičke kartice poreskog obveznika.
- Knjiženje prenosa sredstava iz budžeta za obezbeđenje povraćaja više plaćenih poreza
- Knjiženje uplate po opomeni - Uplata poreza po opomeni vrši se preko nosioca platnog prometa i knjiži se u glavnoj knjizi tako što se za ukupan iznos po izvodu zadužuje raščlanjeni račun novčanog prometa banke u klasi „0”, a odobrava odgovarajući raščlanjeni račun poreskog obveznika u klasi „2”, uz istovremeno sprovođenje knjiženja na potražnoj strani analitičke kartice poreskog obveznika i to na osnovu vrste uplate iz priloga o izvršenim pojedinačnim uplatama, koji su sastavni deo tog izvoda.
- Knjiženje uplate po odobrenom odlaganju plaćanja dugovanog poreza - Uplata poreza po odobrenim odlaganju plaćanja dugovanog poreza (u daljem tekstu: reprogram) knjiži se tako što se iznos uplate za odobrene rate knjiži na dugovnoj strani raščlanjenog računa u klasi „0” i potražnoj strani raščlanjenog računa u klasi „2”, uz istovremeno knjiženje uplate na potražnoj strani analitičke kartice poreskog obveznika.
- Knjiženje uplate po rešenju o prinudnoj naplati poreza iz novčanih sredstava poreskog obveznika - Uplata poreza na osnovu poreskog rešenja o prinudnoj naplati poreza iz novčanih sredstava (u daljem tekstu: blokada poslovnog računa) i o prenosu tih sredstava na račune javnih prihoda, izdatom u skladu sa Zakonom, vrši se preko organa nadležnog za prinudnu naplatu javnih prihoda i knjiži se u glavnoj knjizi tako što se za ukupan iznos po izvodu zadužuje raščlanjeni račun novčanog prometa banke u klasi „0”, a odobrava odgovarajući raščlanjeni račun obveznika poreza u klasi „2”, uz istovremeno sprovođenje knjiženja na potražnoj strani analitičke kartice poreskog obveznika, na osnovu vrste uplate iz priloga o izvršenim pojedinačnim uplatama, koje su sastavni deo tog izvoda.
- Knjiženje uplate po rešenju poreske kontrole - Uplata poreza na osnovu rešenja o poreskoj kontroli, knjiži se u glavnoj knjizi tako što se za ukupan iznos po izvodu zadužuje raščlanjeni račun novčanog prometa banke u klasi „0”, a odobrava odgovarajućem raščlanjenom računu obveznika poreza u klasi „2”. Istovremeno, vrši se knjiženje tih sredstava na potražnoj strani analitičke kartice poreskog obveznika, na osnovu vrste uplate iz priloga o pojedinačnim uplatama, koje su sastavni deo tog izvoda.
- Knjiženje naplate poreza po rešenju o prinudnoj naplati porez - U postupku prinudne naplate poreza, sva naplaćena sredstva izvršena zaplenom gotovog novca ili prodajom zaplenjenih pokretnih stvari ili nepokretnosti, uplaćuju se na evidencioni račun javnih prihoda naplaćenih u postupku prinudne naplate grupe 845 (u daljem tekstu: račun prinudne naplate).
- Knjiženje naplate sumnjivih i spornih poreskih obaveza
- Knjiženje naplate izvršene rešenjem poreskog organa o prenosu stvari, odnosno nepokretnosti u svojinu Republike Srbije, odnosno jedinice lokalne samouprave
- Knjiženje isplate refakcije i refundacije poreza
- Knjiženje poreske obaveze
- Knjiženje obaveza iz poreskih prijava i rešenja
- Knjiženje izmenjene poreske prijave - Knjiženje obaveze po izmenjenoj poreskoj prijavi sprovodi se tako što se na dan prijema izmenjene poreske prijave vrši storniranje iznosa iz prvobitno podnete poreske prijave i knjiži iznos iz izmenjene poreske prijave na potražnoj strani odgovarajućeg raščlanjenog računa u klasi „1” i na dugovnoj strani odgovarajućeg raščlanjenog računa u klasi „2”. Istovremeno, vrši se knjiženje storna iznosa prvobitno podnete poreske prijave i iznosa po podnetoj izmenjenoj poreskoj prijavi, na dugovnoj strani analitičke kartice odgovarajućeg računa poreskog obveznika.
Ako je izmenjena poreska prijava, podneta posle dospelosti prvobitno podnete poreske prijave, te ako je razlika iznosa iz prvobitno podnete i izmenjene poreske prijave veća od nule, na osnovu rešenja inspektora poreske kontrole, vrši se knjiženje obračunate kamate od dana dospelosti prvobitno podnete poreske prijave do dana podnošenja izmenjene poreske prijave, ukoliko poreska prijava ne sadrži osnov za knjiženje obračunate kamate po izmenjenoj poreskoj prijavi.
● Pravilnikom o poreskom računovodstvu utvrđeni su i rokovi za knjiženje promena i čuvanje računovodstvenih evidencija, kao i druge procedure i postupci.
● Poreski organ je dužan da po odredbama ovog pravilnika na dan 1. januara 2027. godine, otvori glavnu knjigu, pomoćnu knjigu i ostale računovodstvene evidencije, s tim da sva početna knjiženja sprovede najkasnije do 31. marta 2027. godine.
